Lezing: Fasetransities in de kwantumwereld (Nobelprijs 2016)

Afgelopen
Universiteit Gent Campus Sterre, Gebouw S9 lokaal A0

Iedereen kent de fase-overgang of -transitie tussen ijs, vloeibaar water en waterdamp uit dagelijkse ervaring. Een ander bekend voorbeeld is de fasetransitie tussen ferromagneet en paramagneet. Zulke fasetransities worden gestuurd door zogenaamde thermische fluctuaties en de verschillende fases onderscheiden zich
door verschillende realisaties van symmetrie├źn. Dicht tegen de absolute nulpuntstemperatuur voorspelt de klassieke theorie dat alle vrijheidsgraden bevroren zijn en alle thermische fluctuaties verdwenen. In de kwantumwereld zorgt Heisenberg’s
onzekerheidsrelatie er echter voor dat er steeds kwantumfluctuaties blijven bestaan, zodat er ook bij nul Kelvin zogenaamde kwantumfasetransities mogelijk zijn.
Bovendien onderscheiden verschillende “kwantumfasen” van de materie zich niet altijd op basis van symmetrie, maar zijn meer exotische realisaties mogelijk waarin topologie en kwantumverstrengeling een belangrijke rol spelen.

In deze lezing zal professor Jutho Haegeman (UGent) een kort overzicht geven van deze fascinerende aspecten van de kwantumfysica, die aanleiding gaven tot de Nobelprijs Fysica in 2016.